Enter your search text in the box above

Select a result to preview



Hearers and Solitary Realisers realise emptiness of inherent existence

First reasoning: རིགས་པ་དང་པོ།
བྱང་སེམས་ས་དང་པོ་བས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆགས་བྲལ་བ་རྣམས་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནུས་པ་བཞིན་དུ།
དེས་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནུས་པར་ཐལ། བྱང་སེམས་ས་དང་པོ་བས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས།
ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར།
It follows that just as first ground Bodhisattvas are able to outshine those separated from attachment [by means] of a mundane [path] through the force of intelligence, they would also be able to outshine Hearer and Solitary Realiser Arhats through the force of intelligence because first ground Bodhisattvas directly realise the selflessness of phenomena whereas Hearer and Solitary Realiser Arhats do not directly realise the selflessness of phenomena.

Second reasoning: རིགས་པ་གཉིས་པ།
ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་ཆོས་ཅན། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་པར་ཐལ། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར།
དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་པའི་དྲང་སྲོང་བཞིན་ནོ།
The subject - Hearer and Solitary Realiser Arhats - it follows that they have not abandoned the subtle-increasers of the three realms because they are devoid of the wisdom directly realising the selflessness of phenomena, just like Non-Buddhist Sages for example.

Third reasoning: རིགས་པ་གསུམ་པ།
ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཚད་མས་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་མ་ཡིན་པར་ཐལ།
ཁྱོད་གང་ཟག་གི་གདགས་གཞིའི་ཕུང་པོ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།
དེས་གང་ཟག་གི་གདགས་གཞིའི་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་དུ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། དེས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར།
The subject - Hearer and Solitary Realiser Arhats - it follows that they are not persons that realise by valid cognition the selflessness of persons because they are persons that superimpose true establishment upon the aggregates (the basis of designation of the person); because they have not realised that the aggregates (the basis of designation of the person) lack true existence; that follows because they have not realised the selflessness of phenomena.

རྩ་བར་འདོད་ན། དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་མ་རྟོགས་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར།
If the root is accepted: It follows that they have not realised a fully-qualified selflessness of person because that was accepted.

Realisation of the two selflessnesses
Shantideva HSol realise selflessness of phenomena
Both conceptions of self are afflictive obscurations

By means of Sutras

ཉན་རང་འཕགས་པས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་ལ་བུད་མེད་དངོས་སུ་བཟུང་ནས། སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་འདི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།
སྟོང་པ་དང་། བདེག་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་བློ་དེ་ལོག་ཤེས་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བུད་མེད་ལ་ཆགས་པ་སྤོང་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ།
ཕུང་པོ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཟུང་བའི་སྒོ་ནས་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་འདི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་།
བདག་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་བློ་དེ་ལོག་ཤེས་ཡིན་གྱི། ཐར་ལམ་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་ཅིང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་སྤོང་མི་ནུས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར།
Hearers and Solitary Realisers realise emptiness because [sutra] explains that while holding an illusory woman to be an actual woman, the awareness apprehending this illusory woman to be impermanent, suffering, empty, and selfless is a wrong consciousness and one is unable to abandon attachment to women in dependence upon that. Similarly, by way of holding the aggregates to be truly established, the awareness apprehending these truly established aggregates to be impermanent, suffering, empty, and selfless aggregates is a wrong consciousness, is not cultivation of the path to liberation, and one is unable to abandon the afflictions in dependence upon that.

དངོས་སྨྲ་བའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་རྫུན་གང་གིས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་ནས་བདེན་རྫུན་གང་གིས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་
མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་སོགས་སུ་བསྒོམས་པས་གང་ཟག་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་རྫས་ཡོད་ཀྱི་སྟོང་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།
The Proponents of Things lineage-bearers' cultivation observing the aggregates that are no qualified by either truth or falsity as being impermanent, suffering, empty, and selfless without qualifying those as either truth or falsity, produces an exalted wisdom directly realising the emptiness of a self-sufficient substantially existent person.

མངོན་པ་གཉིས་ལས་བཤད་པའི་ལམ་གྱིས་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཐོབ་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་གཉིས་ནས་བཤད་པའི་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་རེ་ཞིག་སྤངས་པའི་
གང་ཟག་འགའ་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་འཁྲུལ་ནས་འཆི་བའི་ཚེ་རང་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་མཐོང་བ་ན།
སངས་རྒྱས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་པའི་ཉེས་པས་ངན་འགྲོར་ལྷུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
One is unable to attain liberation from samsara by means of the path as explained in the Two Abhidharmas because some persons who have temporarily abandoned the manifest afflictions as explained in the Two Abhidharmas mistakenly think "I have attain Arhatship!" but at the time of death, upon perceiving that they will take birth, fall to bad migrations due to the fault of doubting Buddhahood.

By means of Treatises (Precious Garland)

ཉན་རང་འཕགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་སོགས་ཀྱི་ཆོས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་འཛིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་གྱིས་རྒྱུད་བཅིངས་ནས་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་
ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་སུན་མ་ཕྱུང་བར་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་དེའི་དབང་གིས་ལས་བསགས་ནས་ཡང་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།
Hearer and Solitary Realiser Aryas realise the selflessness of phenomena because so long as one's continuum is bound by the apprehension of a self of phenomena that apprehends phenomena (the aggregates and so forth) to be truly established, then the conceived-object of the innate apprehension as "I" remains unrefuted and if that remains, then actions are accumulated through the power of that and one will take birth in another existence.

རྣམ་བཤད་སྙིང་པོ་རྒྱན་ལས། བདེན་འཛིན་གྱིས་བཅིངས་པའི་དོན་ཡང་གཞི་དང་ལམ་དང་བདེན་པར་གྲུབ་མ་གྲུབ་བརྟགས་པ་ན་བདེན་པར་ཞེན་པ་ལས་མི་འདའ་བའི་
དོན་ཏེ། སྔར་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཐོས་བསམ་གྱིས་ཀྱང་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།
[Gyaltsab Je's] Ornament of the Essence: Moreover, the meaning of being bound by the apprehension of true existence is that when investigating whether or not the bases and paths are truly established, one does not pass beyond the adherence to true existence because this is in terms of not having previously ascertained the mode of abiding of phenomena by means of listening and contemplation.

དེས་ན། གང་ཟག་གི་གདགས་གཞི་ཕུང་སོགས་ཀྱི་ཆོས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་པ་དེ་སྲིད་དུ། ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་སུན་མ་ཕྱུང་བར་ཡོད་དོ།
Therefore, so long as phenomena (the aggregates that are the basis of designation of the person and so forth) are asserted as truly established, then the conceived-object of the innate apprehension as "I" remains unrefuted.

ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་གྱི་ཞེན་ཡུལ་སུན་མ་ཕྱུང་བར་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ། ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་སུན་མ་ཕྱུང་བར་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ།
དེ་ལྟ་ན་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཚད་མས་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་ཡིན་ན། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཚད་མས་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
The meaning is not that so long as the conceived-object of the apprehension of the self of phenomena remains unrefuted, then the conceived-object of the innate apprehension as "I" remains unrefuted because in that case this incurs the fault that if it is a person that has realised by valid cognition the selflessness of persons, then they would be pervaded by being a person that has realised by valid cognition the selflessness of phenomena.

By means of Hinayana Sutras

ཐེག་དམན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལས་སྟོང་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ལས་འདུས་བྱས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་།
ཐེག་དམན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ལས་འདུས་བྱས་ཟད་པ་བསྟན་པ་གཉིས་སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའི་དོན་དུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར།
Emptiness is indicated in the uncommon Hinayana Basket because the following two are the same meaning wrt indicating emptiness:

ལུང་དེས་ཐེག་དམན་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་དེས་ཕུང་སོགས་གཉིས་སྣང་གི་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་
ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ནུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཕུང་སོགས་གདོད་མ་ནས་ཟད་པ་སྟེ་གདོད་མ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་
གནས་པའི་ཐེག་དམན་དགྲ་བཅོམ་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་པར་བསྟན་ཅིང་།
དེ་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཚེ་ཐེག་དམན་དགྲ་བཅོམ་ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་པར་བསྟན་པ་ཡིན།
Those scriptures indicate that for the exalted wisdom of meditative equipoise that is in single-pointed meditative equipoise on emptiness in the continua of Hinayana Arhats the aggregates and so forth are primordially extinguished by way of the pacification and disappearance of all dualistic appearances, i.e. that it is an exalted wisdom directly realising the emptiness that is the aggregates and so forth primordially not being inherently established, and that a Hinayana Arhat in Nirvana without remainder abides in that; and indicates that during subsequent attainment that has arisen from that, the Hinayana Arhat is in Nirvana with remainder.

Therefore: Hinayana Nirvana with and without remainder

Objections in the Autocommentary

སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་རབ་བྱེད་བདུན་པའི་འགྲེལ་པར། ཐེག་དམན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྟན་པར་བཤད་པ་ལ།
སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ན་རེ། ཐེག་ཆེན་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ། ཐེག་དམན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།
Regarding Acarya Buddhapalita's explanation in his commentary on the seventh chapter [of the Root Wisdom] that the selflessness of phenomena is indicated in the uncommon Hinayana Basket, Acarya Bhavaviveka says: It follows that indicating the Mahayana is purposeless because the selflessness of phenomena is indicated in the uncommon Hinayana Basket.

དེ་ལ་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡེ་སྣོད་གསུངས་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྟན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས།
བྱང་སེམས་ཀྱི་ས་དང་། སྦྱིན་སོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐུ་བསམ་གྱི་མི་ཁྱབ་པ་དག་ཀྱང་སྟོན་པའི་ཕྱིར།
There is no pervasion because the teachings of the Mahayana Basket were not taught only in order to indicate the selflessness of phenomena; because the Mahayana Sutras also indicate the Bodhisattva grounds, the perfections (generosity and so forth), and the inconceivable power of the Bodhisattvas.

ཡང་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡེ་སྣོད་དུ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ། ཐེག་དམན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།
Alternatively, it follows that the teachings on the selflessness of persons in the Mahayana Basket are purposeless because the selflessness of phenomena is indicated in the uncommon Hinayana Basket.

དེ་ལ་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡེ་སྣོད་དང་ཐེག་དམན་གྱི་སྡེ་སྣོད་གཉིས་ཀར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྟན་པར་མཚུངས་ཀྱང་།
སྟོན་ཚུལ་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱར་པར་ཡོད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡེ་སྣོད་དུ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་ཡས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཅིང་།
ཐེག་དམན་གྱི་སྡེ་སྣོད་དུ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རིགས་པ་མདོར་བསྡུས་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།
There is no pervasion. Although the selflessness of phenomena is similarly indicated in both the Mahayana and Hinayana Baskets, there is a difference in terms of different ways it is indicated because in the Mahayana Basket, the selflessness of phenomena is indicated by way of a limitless number of reasonings, whereas in the Hinayana Basket, the selflessness of phenomena is indicated by way of just brief reasonings.

རང་འགྲེལ་ལས། དེ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒོམ་པ་མེད་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི།
ཉན་རང་འཕགས་པས་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྫོགས་པར་སྒོམ་ཞིང་། ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྫོགས་པར་མི་སྒོམ་པའི་དོན་ཡིན།
The meaning of the Autocommentary saying "They do not possess a thoroughly complete cultivation of the selflessness of phenomena" is that Hearer and Solitary Realiser Arhats completely cultivate the antidote to the afflictive obscurations but do not completely cultivate the antidotes to the knowledge obscurations.

ཉན་རང་འཕགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྫོགས་པར་སྒོམ་སྟེ། དེས་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་རྫོགས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་དེ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར།
Hearer and Solitary Realiser Arhats do completely cultivate the selflessness of phenomena because they have completely abandoned the apprehension of a self of phenomena; because they have abandoned that without exception.

Objections not in the Autocommentary

ཐེག་ཆེན་ལ་ལྟ་བ་རབ་དབུ་མའི་ལྟ་བ། ཐེག་འབྲིང་ལ་ལྟ་བ་འབྲིང་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་བ། ཐེག་ཆུང་ལ་ལྟ་བ་ཐ་མ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཐུན་མོང་བའི་ལྟ་བ་བཞག་པའི་
སྒོ་ནས་ཐེག་པ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ལ། དབང་པོ་རྣོ་འབྲིང་རྟུལ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་བཞག་པ་ཡིན་ཡང་། སྐབས་འདིར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་ཁས་མི་ལེན་ཏེ།
སྐབས་འདིར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་བྱའི་ལྟ་བ་ལ་མཐོ་དམན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར།
Although [the Ornament] presents three vehicles (great, middling, and small) having three different faculties (sharp, middling, and dull) by way of:

In this context, that is not asserted literally because in this context, there is no difference wrt the level of the view cultivated by the three vehicles.

དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་དབང་པོའི་རིམ་པ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་དེ།
དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མྱུར་དུ་གཏིང་དཔོག་མི་དཔོག་གི་སྒོ་ནས་དབང་པོའི་རིམ་པ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་འབྱེད་པའི་ཕྱིར།
Although it is asserted as such, the three vehicles do have three different levels of faculties because a presentation of three different levels of faculties is differentiated by way of whether or not they quickly penetrate suchness.

Also, see debate regarding naturally abiding lineage.

Up a level: Madhyamaka