Mental direct perception

མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་གང་ཞིག རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བདག་རྐྱེན་ཡིད་དབང་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་རང་གི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་
གཞལ་བྱ་ལ་མི་སླུ་བའི་རིག་པ། ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད།
Definition: That which is:

1. A direct valid cognition; and
2. A knower that is:
   1. Non-deceptive wrt the cognised-object that is its object of the mode of apprehension and
   2. Directly produced from the mental-faculty that is its unique empowering condition.

Divisions: དབྱེ་ན།

1. Conceptual mental direct perception རྟོག་པར་གྱུར་པའི་ཡིད་མངོན།
2. Non-conceptual mental direct perception རྟོག་མེད་ཡིད་མངོན།

Illustrations of the first: དང་པོའི་མཚན་གཞི།

• Pleasant, unpleasant, and neutral feelings that arise in the retinue of conceptual consciousnesses that are mental consciousnesses in the continua of persons who have not realised either coarse or subtle selflessness
  བདག་མེད་ཕྲ་རགས་གང་རུང་མ་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡིད་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་རྟོག་པའི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ།
• An ascertaining consciousness that factually-concordantly ascertains blue and that is produced subsequent to a sense direct perception apprehending blue
  སྔོ་འཛིན་དབང་མངོན་གྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་པོ་དོན་མཐུན་དུ་ངེས་པའི་ངེས་ཤེས་ལྟ་བུ།

གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས། གཉིས་པའི་མཚན་གཞི།
Illustration of the second: A clairvoyance knowing others' minds.

རང་གི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་རྟགས་ཡང་དག་ལ་མ་བརྟེན་པར་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཡིད་དབང་ལས་བྱུང་བའི་མི་སླུ་བའི་ཞེན་རིག་དང༌།
རང་ཡུལ་གྱི་གཙོ་བོ་དེ་རང་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་མི་སླུ་བ་གང་རུང་དུ་གྱུར་པའི་ཡིད་བློ། ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད།
(Panchen) Definition: A mental awareness that is either:

1. A non-deceptive determinative knower that arises from the mental-faculty that is its unique empowering condition without depending upon the correct sign that is its basis; or
2. Non-deceptive with respect to its main object by way of that being manifest to it.

དབྱེ་ན་སྔ་མ་བཞིན་ལྔ་ཡོད།
When divided, there are five as before.

མཚན་ཉིད་ཟུར་གཉིས་ལྡན་སྨོས་པ་ནི་སྒྲ་མི་རྟག་པར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མར་བཞག་དགོས་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ།
Both parts of the definition are necessary due to the essential point of needing to posit the conception apprehending sound as impermanent as a mental direct valid cognition.

Unique Prasangika presentation of mental direct perception (Panchen)
All consciousnesses are direct valid cognition wrt their appearance (Khedrub Je)
The intention of Candrakirti's Four Hundred Verses about feelings (Jetsunpa)
Summary of Prasangika mental direct perception

Up a level: Direct valid cognition