Enter your search text in the box above

Select a result to preview



Nyaya-Vaisheshika

(Jigme Wangpo:) The Vaiśeṣikas and Nyāyas follow the Sage Kaṇāda and the Brahmin Akṣapāda, respectively.

Although there are some discordant features to their individual assertions, there is no difference in their established conclusions in general.

Moreover, the Nyāya-Vaiśeṣika assert that all objects of knowledge are included within nine substances.

(LTK Illumination:) The Nine Substances:

  1. Awareness: that which apprehends objects བློ་ནི་ཡུལ་འཛིན་པའོ།
  2. Happiness: experience of a desired object བདེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ།
  3. Suffering: the opposite of that སྡུག་བསྔལ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ།
  4. Desire: hoping for a desired thing འདོད་པ་ནི་འདོད་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལ་རེ་བ་འཆའ་བའོ།
  5. Aversion: turning one's back upon undesired objects སྡང་བ་ནི་མི་འདོད་པའི་ཡུལ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དོ།
  6. Effort: a skilful mind that brings to completion the accomplishment of welfare
    འབད་པ་ནི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེའི་མཐར་ཐུག་པར་སེམས་ཀྱི་མཁས་པ་ཉིད་དོ།
  7. Dharma: that from which higher states and definite goodness are accomplished
    གང་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་ཆོས་སོ།
  8. Non-dharma: the opposite of that དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པའོ།
  9. Force of application: that which is produced from consciousness and is a cause of consciousness
    ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་འདུ་བྱ་བའི་ཤུགས་སོ།

(Jigme Wangpo:) They assert ablutions, empowerments, fasting, making sacrifices, fire pujas, and so forth as paths to liberation.
Through having cultivated yogas based on the guru’s instructions, one understands the self to be a separate category from the sense-faculties and so forth, thereby perceiving suchness and understanding the nature of the six categories.

(Dungkar Dictionary:) Six categories ཚིག་དོན་དྲུག (Padārtha; lit. “meaning of words”):

  1. Substance རྫས།
  2. Quality ཁྱད་ཆོས།
  3. Karma ལས།
  4. Generality སྤྱི།
  5. Particularity བྱེ་བྲག
  6. Inclusion འདུ་བ།

རྫས་ནི་དགུ་སྟེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་དུས་ཕྱོགས་བདག་ཡིད་རྣམས་སོ།
There are nine substances: Earth, water, fire, wind, space, time, directions, self, and mind.

Among those: དེ་དག་ལས་

ཅིའི་ཕྱིར་རྫས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།
རང་ཉིད་ཆོས་གཞན་ལ་བརྟན་མི་དགོས་པར་རང་རྐྱ་བར་གྲུབ་ཅིང་ཡོན་ཏན་སོགས་ཆོས་གཞན་གྱི་རྟེན་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པས་ན་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།
Why is it called "substance"? It is self-sufficiently established without needing to depend upon another phenomenon and it acts as the support of other phenomena (qualities and so forth).

ཡོན་ཏན་ལ་དབྱེ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་དང་། རོ། དྲི། རེག་བྱ། གྲངས། ཚད། སོ་སོ་བ། ལྡན་པ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ། བློ་རྣམས། བདེ་བ། སྡུག་བསྔལ། འདོད་པ། སྡང་བ། འབད་པ། ལྕི་བ། སྣུམ་པ། འདུས་བྱས། ཆོས། ཆོས་མིན་པ། སྒྲ། དྲོ་བ། གཤེར་བ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ།
When qualities are divided there are twenty-four: Form, taste, smell, tangibility, number, measure, individuality, possession, division, other and non-other, awarenesses, happiness, suffering, desire, aversion, effort, weight, oiliness, compounded, phenomenon, non-phenomenon, sound, heat, and moisture.

ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རྫས་ལ་བརྟེན་པ། ཡོན་ལ་ལ་ཡོན་ཏན་གཉིས་པ་མི་བརྟེན་པ། འདུ་བའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པ། ཚད་མ་དང་རྟགས་ལ་མི་ལྟོས་པའོ།
The definition of quality is: It is supported upon substance, not supporting another quality, not acting as a cause of aggregation, not depending upon valid cognition and signs.

ལས་ནི། འདེགས་པ་དང་། འཇོག་པ། བརྐྱངས་པ། བསྐུམས་པ། འགྲོ་བ་དང་ལྔའོ།
Karma are five: Lifting, placing, extending, retracting, and going.

སྤྱི་ནི། བྱེ་བྲག་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་གང་ལ་རང་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་དེ་ལ་ཐུན་མོང་གི་སྒྲ་བློ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞིག་གོ
Generalities function to pervade their particularities; they act as the cause for the common engagement of terms and awarenesses in the phenomena they are pervading.

དེ་ལ་དབྱེ་ན། ཁྱབ་པའི་སྤྱི་དང་། ཉ་ཚེ་བའི་སྤྱི་གཉིས་སོ། དང་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ལྟ་བུ་དང་གཉིས་པ་ནི་བ་ལང་ཉིད་ལྟ་བུའོ།
When divided, there are two:

  1. Pervasive generalities
  2. Discrete generalities

The first is existence, for example, and the second is ox-ness, for example.

བྱེ་བྲག་ནི་སྤྱིའི་དོན་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པའི་གསལ་བ་རྣམས་ཏེ་རང་ཉིད་ཆོས་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གོ་བར་བྱེད་པོ་ཞིག་གོ
Particularities are instances of their generality's individuated unmixed meaning; they function to cause understanding of their distinction from other phenomena.

དཔེར་ན་དཀར་པོ་ནག་པོ་དང་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་གིས་འབྱེད་པར་འདོད་དོ།
For example, white being different from black is asserted as differentiated by their particularities.

འདུ་བ་ནི་འབྲེལ་བ་སྟེ་འདི་ལ་འདི་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པའི་བཟུང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་གོ
Inclusion is relationship; it is the apprehended-object of the consciousness thinking "this exists here."

དེ་ལ་དབྱེ་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གོ་ས་ཐ་དད་པའི་ལྡན་འབྲེལ་དང་གོ་ས་ཐ་མི་དད་པའི་འདུ་འབྲེལ་གཉིས་སོ།
When this is divided there are two:

  1. Possession-relationship where support and supported have different occupied places
  2. Inclusion-relationship where they do not have a different occupied place

(LTK Illumination:) The self is: བདག་དེ་ཡང་།

(Jigme Wangpo:) At that time, one understands that although the self is pervasive by nature, it is not an agent; whereby one does not act to accumulate actions that are Dharma or Non-Dharma. Due to not accumulating new actions and exhausting the old, the self is separated from the previously appropriated body, sense-faculties, awareness, happiness and suffering, attachment and aversion, and so forth; and due to not appropriating a new body, sense-faculties, and so forth, the continuum of births is severed, like a fire that has run out of kindling, the self is alone and that is called the attainment of liberation.

Up a level: Tenets / Refuting a self that is a different entity from the aggregates imputed by Non-Buddhists